Nöbetçi Eczane Ara

Probiyotik ve prebiyotik kavramları, son yıllarda bağırsak sağlığı ve bağışıklık sistemiyle ilgili yapılan araştırmaların artmasıyla birlikte daha sık gündeme gelmiştir. Sindirim sistemi yalnızca besinlerin emildiği bir organ sistemi değildir; aynı zamanda bağışıklık sisteminin büyük bir bölümünü yöneten karmaşık bir yapıdır. Bağırsaklarda yaşayan yararlı bakteriler, vücudun hastalıklara karşı savunmasında, vitamin üretiminde ve sindirim sürecinin düzenlenmesinde önemli rol oynar. Bu yararlı bakterilerin dengesi bozulduğunda ise sindirim problemleri, bağışıklık zayıflığı ve birçok sağlık sorunu ortaya çıkabilir. İşte bu noktada probiyotik ve prebiyotiklerin önemi ortaya çıkar. Ancak bu iki kavram sıklıkla karıştırılır. Probiyotik ve prebiyotik aynı şey değildir; farklı görevleri ve etkileri vardır.

Bağırsak Mikrobiyotası Nedir?

Bağırsak mikrobiyotası, sindirim sisteminde yaşayan trilyonlarca mikroorganizmanın oluşturduğu ekosistemdir. Bu mikroorganizmalar arasında bakteriler, mantarlar ve virüsler bulunur. Yararlı bakteriler zararlı bakterilerle dengede olduğu sürece bağırsak sağlığı korunur.

Sağlıklı bir mikrobiyota:

• Sindirim sistemini düzenler
• Bağışıklık sistemini güçlendirir
• Vitamin üretimine katkı sağlar
• Zararlı bakterilerin çoğalmasını engeller
• Bağırsak geçirgenliğini dengeler

Bu dengenin bozulması birçok sağlık sorununa zemin hazırlar.

Probiyotik Nedir?

Probiyotikler, yeterli miktarda alındığında sağlığa fayda sağlayan canlı mikroorganizmalardır. En yaygın probiyotikler yararlı bakterilerdir. Bu bakteriler bağırsaklara yerleşerek mikrobiyota dengesini destekler.

Probiyotiklerin Temel Görevleri

• Zararlı bakterilerin çoğalmasını engellemek
• Bağırsak hareketlerini düzenlemek
• Sindirim sürecini iyileştirmek
• Bağışıklık sistemini desteklemek
• Vitamin üretimine katkı sağlamak

En Yaygın Probiyotik Türleri

• Lactobacillus türleri
• Bifidobacterium türleri
• Saccharomyces boulardii

Bu probiyotik türleri farklı bağırsak sorunlarında farklı etkiler gösterebilir.

Prebiyotik Nedir?

Prebiyotikler, sindirilemeyen ancak bağırsaklardaki yararlı bakterilerin besin kaynağı olan lif türleridir. Prebiyotikler canlı değildir; ancak probiyotiklerin çoğalmasını ve aktif kalmasını sağlar.

Prebiyotiklerin Temel Görevleri

• Yararlı bakterilerin beslenmesini sağlamak
• Bağırsak florasını güçlendirmek
• Sindirim sistemini desteklemek
• Bağışıklık sistemine dolaylı katkı sağlamak

En Bilinen Prebiyotik Türleri

• İnülin
• Fruktooligosakkaritler
• Galaktooligosakkaritler

Bu maddeler sindirilmeden kalın bağırsağa ulaşır ve burada probiyotikler tarafından kullanılır.

Probiyotik ve Prebiyotik Arasındaki Temel Farklar

Probiyotik ve prebiyotik kavramları sıkça birlikte anılsa da görevleri ve etkileri farklıdır.

Canlılık Durumu

• Probiyotikler canlı mikroorganizmalardır.
• Prebiyotikler canlı değildir, lif yapılı maddelerdir.

Temel İşlev

• Probiyotikler doğrudan yararlı bakteri sağlar.
• Prebiyotikler mevcut yararlı bakterileri besler.

Etkilendikleri Alan

• Probiyotikler bağırsak florasını doğrudan değiştirir.
• Prebiyotikler florayı dolaylı olarak güçlendirir.

Kaynakları

• Probiyotikler fermente gıdalarda ve takviyelerde bulunur.
• Prebiyotikler lifli besinlerde doğal olarak yer alır.

Probiyotik Kaynakları Nelerdir?

Probiyotikler hem doğal besinlerde hem de eczanelerde satılan takviyelerde bulunur.

Doğal Probiyotik Kaynakları

• Yoğurt
• Kefir
• Ayran
• Turşu (doğal fermente)
• Boza
• Kombucha

Probiyotik Takviyeler

Eczanelerde kapsül, saşe veya damla formunda probiyotik takviyeler bulunur. Bu ürünler belirli bakteri türlerini yüksek miktarda içerir.

Prebiyotik Kaynakları Nelerdir?

Prebiyotikler genellikle lif açısından zengin besinlerde bulunur.

Doğal Prebiyotik Kaynakları

• Sarımsak
• Soğan
• Pırasa
• Muz
• Kuşkonmaz
• Yulaf
• Baklagiller

Prebiyotik Takviyeler

İnülin veya lif bazlı prebiyotik takviyeler de eczanelerde bulunabilir.

Probiyotik mi Prebiyotik mi Daha Önemlidir?

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Sağlıklı bir bağırsak florası için hem probiyotiklere hem de prebiyotiklere ihtiyaç vardır. Sadece probiyotik almak, eğer bu bakterileri besleyecek prebiyotikler yoksa yeterli olmayabilir.

Bu nedenle günümüzde sinbiyotik adı verilen, hem probiyotik hem prebiyotik içeren ürünler de yaygınlaşmıştır.

Probiyotik ve Prebiyotiklerin Bağışıklık Sistemine Etkisi

Bağışıklık hücrelerinin büyük bölümü bağırsaklarda yer alır. Sağlıklı bir bağırsak florası bağışıklık sisteminin güçlü olmasını sağlar.

• Enfeksiyon riskini azaltabilir
• Bağışıklık yanıtını düzenler
• Alerjik reaksiyonları hafifletebilir

Sindirim Sorunlarında Probiyotik ve Prebiyotik Kullanımı

Bağırsak dengesinin bozulduğu durumlarda bu destekler faydalı olabilir.

• Kabızlık
• İshal
• Şişkinlik
• Gaz problemleri
• Antibiyotik sonrası bağırsak sorunları

Antibiyotik Kullanımı Sonrası Probiyotikler

Antibiyotikler zararlı bakterilerle birlikte yararlı bakterileri de yok edebilir. Bu nedenle antibiyotik tedavisinden sonra probiyotik kullanımı önerilebilir.

Kimler Probiyotik ve Prebiyotik Kullanabilir?

• Sık sindirim sorunu yaşayanlar
• Antibiyotik kullananlar
• Bağışıklık sistemi zayıf olanlar
• Stresli yaşam sürenler
• Düzensiz beslenenler

Probiyotik ve Prebiyotik Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

1) Doz ve Süre

Gereğinden fazla kullanım fayda sağlamaz.

2) Kişisel İhtiyaç

Her probiyotik her kişide aynı etkiyi göstermez.

3) Kronik Hastalıklar

Bağışıklığı baskılanmış bireyler mutlaka doktora danışmalıdır.

Probiyotik ve Prebiyotik Kullanımında Yapılan Hatalar

1) Bilinçsiz Ürün Seçimi

Her ürün her sorun için uygun değildir.

2) Sadece Takviyeye Güvenmek

Beslenme düzeni değişmeden bağırsak sağlığı kalıcı olmaz.

3) Kısa Sürede Etki Beklemek

Bağırsak florasının dengelenmesi zaman alır.

Çocuklarda Probiyotik ve Prebiyotik Kullanımı

Çocuklarda özellikle ishal ve antibiyotik sonrası dönemde probiyotikler fayda sağlayabilir. Ancak yaşa uygun ürünler tercih edilmelidir.

Yaşlılarda Bağırsak Sağlığı

Yaş ilerledikçe bağırsak hareketleri yavaşlayabilir. Prebiyotik lifler ve probiyotikler bu süreci destekleyebilir.

Eczaneden Probiyotik ve Prebiyotik Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

• Ürün içeriği ve bakteri türleri
• Canlı bakteri sayısı
• Saklama koşulları
• Güvenilir marka

Eczacının Rolü

Eczacılar, probiyotik ve prebiyotik ürünlerin seçiminde kişiye özel danışmanlık sunar. Kişinin yaşına, şikâyetlerine ve kullandığı ilaçlara göre en uygun ürünü önerir ve doğru kullanım hakkında bilgilendirir.

Kaynak: Nöbetçi Eczane Ara Sağlık Rehberi

← Geri dön