Nöbetçi Eczane Ara

Eller neden çatlar? Bu soru özellikle kış aylarında, sık el yıkamanın arttığı dönemlerde ve kuru iklimlerde yaşayan kişiler arasında oldukça yaygındır. Eller, gün içinde en fazla dış etkenlere maruz kalan bölgelerdendir. Soğuk hava, deterjanlar, sıcak su, kimyasal maddeler, yetersiz nemlendirme ve cilt bariyerinin bozulması gibi pek çok neden el çatlamasına yol açabilir. Çatlayan eller yalnızca estetik bir sorun değildir; aynı zamanda acı, yanma, kanama, kaşıntı, kuruluk ve hassasiyet gibi rahatsızlıklara da neden olabilir. Bu makalede el çatlamasının nedenlerini, belirtilerini, risk faktörlerini ve en etkili bakım tavsiyelerini detaylı şekilde inceleyeceğiz.

El Çatlaması Nedir?

El çatlaması, cildin aşırı kuruması, nem kaybetmesi ve bariyer bütünlüğünün bozulması sonucu deride oluşan çizgisel yarıklardır. Bu yarıklar bazen yüzeysel olabilirken, bazen derinleşerek kanama ve yoğun ağrıya yol açabilir. El çatlaması genellikle parmak uçlarında, parmak eklemlerinde, avuç içlerinde ve el üstünde görülür.

Eller Neden Çatlar? En Yaygın Nedenler

El çatlamasının temel nedeni cildin nem kaybetmesi ve koruyucu bariyerin zayıflamasıdır. Ancak bu duruma yol açan pek çok farklı faktör vardır.

1) Soğuk Hava ve Düşük Nem Oranı

Kış aylarında hava soğur ve nem oranı düşer. Düşük nem, cildin yüzeyinden suyun buharlaşmasını hızlandırır. Soğuk rüzgâr da cilt bariyerini zayıflatarak ellerin hızla kurumasına neden olur. Bu nedenle kış mevsiminde el çatlaması çok daha sık görülür.

2) Sık ve Yanlış El Yıkama

Hijyen alışkanlıklarının artması birçok açıdan faydalıdır; ancak sık ve sıcak suyla el yıkamak ciltteki doğal yağ tabakasını yok eder. Sabunların içindeki deterjan maddeleri de bariyeri zayıflatır.

Sorun özellikle şu durumlarda artar:

• Aşırı sıcak su kullanmak
• Parfümlü ve sert sabunlar tercih etmek
• Ellerin yıkandıktan sonra krem sürülmemesi

3) Kimyasal Maddelere Maruz Kalmak

Temizlik ürünleri, bulaşık deterjanları, çamaşır suları, yüzey temizleyiciler ve yağ çözücüler el derisini tahriş eder. Bu maddeler ciltteki koruyucu lipit tabakasını çözer ve çatlak oluşumunu hızlandırır.

4) Aşırı El Dezenfektanı Kullanımı

Alkol bazlı dezenfektanlar bakteri ve virüsleri öldürmede etkilidir; ancak alkol cildi kurutur. Yoğun dezenfektan kullanımı el çatlamasını yaygınlaştırır.

5) Egzama ve Dermatolojik Hastalıklar

Atopik dermatit, kontakt dermatit, seboreik dermatit ve dishidrotik egzama gibi cilt sorunları el çatlamasının en yaygın tıbbi nedenlerindendir.

6) Vitamin Eksiklikleri

Özellikle B vitamini, E vitamini ve demir eksikliği cildin kendini yenilemesini zorlaştırır ve çatlaklara yol açabilir.

7) Aşırı Sıcak veya Soğuk Su ile Temas

Duş sırasında, bulaşık yıkarken veya yüz temizliğinde sıcak su kullanmak cildin kurumasına sebep olur.

8) Yetersiz Su İçmek

Yeterli su tüketimi olmazsa cilt içten dışa doğru kurur. Bu durum özellikle el çatlamasını tetikler.

9) Elin Sık Kullanılması

Bahçıvanlık, marangozluk, spor aktiviteleri, sık sürtünme gerektiren işler el çatlamasına yol açabilir.

10) Alerjik Maddeler

Metal takılar, lateks eldivenler, boya maddeleri ve kimyasallar temas dermatitine neden olabilir.

El Çatlamasının Belirtileri

El çatlamasının belirtileri çatlağın şiddetine ve altta yatan nedene göre değişebilir.

• Kuruluk ve gerginlik
• Deride kabuklanma
• Pul pul dökülme
• Kızarıklık
• Derin çatlaklar
• Ağrı ve yanma hissi
• Kanama
• Hassasiyet

Derin çatlaklar bazen enfeksiyona açık hale gelir ve tıbbi müdahale gerektirebilir.

Kimler El Çatlamasına Daha Yatkındır?

El çatlaması bazı kişilerde çok daha sık görülür.

• Soğuk iklimde yaşayanlar
• Sık el yıkayan kişiler
• Cilt bariyeri zayıf olanlar
• Ailede egzama geçmişi olanlar
• Temizlik işlerinde çalışanlar
• Sağlık çalışanları
• Kuaförler ve gıda sektörü çalışanları
• Suya sık temas eden meslek grupları

Bu kişilerin özel önlem alması önemlidir.

El Çatlaması Hangi Bölgelerde Daha Sık Görülür?

• Parmak uçları
• Parmak araları
• Parmak eklemleri
• El üstü
• Avuç içi

Özellikle parmak uçlarındaki çatlaklar oldukça acı vericidir ve günlük işleri zorlaştırabilir.

El Çatlaması Nasıl Geçer?

El çatlamasını gidermek için hem günlük bakım alışkanlıklarının hem de kullanılan ürünlerin doğru olması gerekir.

1) Nemlendirici Kullanımını Artırmak

Nemlendiriciler el çatlamasının en önemli çözümüdür.

Önerilen içerikler:

• Shea yağı
• Ceramidler
• Glycerin
• Panthenol
• Hyaluronik asit

Günde en az 3–4 kez uygulamak gerekir.

2) Bariyer Onarıcı Kremler Kullanmak

Yoğun ve yağ bazlı el kremleri çatlamış eller için idealdir.

Etkili bariyer içerikleri:

• Vazelin
• Lanolin
• Balmumu

Bu maddeler cilt üzerinde koruyucu tabaka oluşturarak nemin uçmasını engeller.

3) Gece El Maskesi Uygulamak

Gece yoğun bakım yapmak ellerin hızla iyileşmesini sağlar.

Gece bakım önerisi: Yoğun krem + pamuk eldiven.

4) Kimyasallardan Kaçınmak

Temizlik yaparken mutlaka eldiven kullanılmalıdır.

5) Ilık Su Kullanmak

Sıcak su cilt kuruluğunu artırır.

6) El Dezenfektanı Kullanımını Azaltmak

Alkol bazlı ürünler yerine nazik temizleyiciler tercih edilebilir.

7) Haftada Bir Peeling

Ölü derileri arındırmak, nemlendiricinin etkisini artırır; ancak peeling nazik olmalıdır.

El Çatlamasına İyi Gelen Doğal Yöntemler

1) Hindistan Cevizi Yağı

Cildi besler ve nemi hapseder.

2) Zeytinyağı

Yoğun besleyici bir yağdır.

3) Bal Maskesi

Bakteri karşıtı etkisi vardır.

4) Aloe Vera

Yanma ve acıyı azaltır.

Çocuklarda El Çatlaması

Soğuk hava, sabunlar ve sık el yıkama çocuklarda el çatlamasını artırır.

• Yumuşak temizleyici
• Parfümsüz nemlendirici
• Gün içinde düzenli krem kullanımı

Yaşlılarda El Çatlaması

Yaşla birlikte cilt bariyeri zayıfladığı için el çatlaması daha sık görülür.

• Yoğun nemlendirici
• Bariyer onarıcı krem
• Günlük su tüketimi

Mesleki El Çatlamaları

Sağlık çalışanları, temizlik personelleri, kuaförler ve gıda sektörü çalışanları el çatlaması açısından yüksek risk grubundadır.

• Eldiven kullanımı
• Koruyucu el kremleri
• Alkol oranı düşük ürünler

Eczanelerde Satılan El Çatlaması Ürünleri

1) Onarıcı El Kremleri

Ceramide, panthenol ve shea yağı içeren kremler etkilidir.

2) Bariyer Kremleri

Vazelin bazlı ürünler hızlı rahatlama sağlar.

3) Egzama İçin Ürünler

Hassas ciltler için sabunsuz temizleyiciler ve kortizonsuz kremler kullanılabilir.

El Çatlamasında Yapılan Hatalar

1) Elleri Sıcak Suyla Yıkamak

Cilt daha hızlı kurur.

2) Kremi Düzenli Kullanmamak

Nemlendirici süreklilik ister.

3) Sert Sabunlar Kullanmak

Bariyer zarar görür.

4) Çatlakları Koparmak veya Kazımak

Enfeksiyon riskini artırır.

El Çatlaması Ne Zaman Tehlikeli Hale Gelir?

• Derin çatlaklarda kanama varsa
• Şiddetli ağrı oluşmuşsa
• Sarı kabuklanma ve iltihap varsa
• Ateş eşlik ediyorsa

Bu durumda tıbbi müdahale gerekir.

Eczacının Rolü

Eczacılar el çatlamasının nedenini belirlemede yardımcı olur, uygun kremi ve koruyucu ürünleri önerir. Gerekirse dermatoloğa yönlendirme yapar.

Kaynak: Nöbetçi Eczane Ara Sağlık Rehberi

← Geri dön