Nöbetçi Eczane Ara

Egzama veya tıbbi adıyla dermatit, dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen kronik bir cilt rahatsızlığıdır. Ciltte kuruluk, kaşıntı, kızarıklık, kabuklanma, tahriş ve zaman zaman sıvı sızıntısı gibi belirtilerle kendini gösterir. Hem çocuklarda hem yetişkinlerde görülebilir. Egzama, kronik bir hastalık olmasına rağmen uygun bakım, doğru cilt ürünleri ve tetikleyicilerden uzak durma ile kontrol altına alınabilir. Ancak bu süreç için egzamanın belirtilerini, nedenlerini ve türlerini doğru anlamak şarttır. Bu makalede egzamanın tüm belirtilerini kapsamlı şekilde ele alarak okuyucuların bilinçlenmesi amaçlanmaktadır.

Egzama Nedir?

Egzama, cildin dış bariyerinin zayıflaması sonucu ortaya çıkan ve bağışıklık sisteminin aşırı reaksiyonlarıyla tetiklenen iltihabi bir cilt hastalığıdır. Kuruluk ve kaşıntı en belirgin özelliklerdir. Egzama dönem dönem alevlenir ve sakinleşir; bu nedenle kronik bir seyir gösterir.

Egzama Belirtileri Nelerdir?

Egzama belirtileri kişiden kişiye değişebilir, hatta aynı kişide bile farklı dönemlerde farklı şiddetlerde görülebilir. Ancak en yaygın belirtiler aşağıdaki gibidir.

1) Kaşıntı (Pruritus)

Egzamanın en temel belirtisidir ve çoğu zaman hastalığın ilk belirtisi olarak ortaya çıkar. Kaşıntı özellikle gece artabilir, uyku kalitesini düşürebilir ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Kaşımanın kendisi egzamanın daha da kötüleşmesine yol açabilir. Çünkü kaşıma eylemi cilt bariyerini daha fazla bozarak kızarıklık, kanama ve enfeksiyon riskini artırır.

2) Kızarıklık

Egzamalı bölgelerde inflamasyonun artması sonucu ciltte yaygın veya bölgesel kızarıklık oluşur. Bu kızarıklık özellikle alevlenme dönemlerinde daha belirgindir.

3) Kuruluk ve Gerginlik

Egzama hastalarının büyük bölümünde cilt aşırı kuru olur. Ciltte yağ miktarının azalması ve nemin hapsolamaması nedeniyle kuruluk zamanla daha da artar.

4) Pullanma ve Kabuklanma

Cilt kurudukça pul pul dökülür. Bu döküntüler bazen beyaz, bazen sarımsı renkte olabilir. Yoğun kabuklanma oluştuğunda ciltte çatlaklar da görülebilir.

5) Sıvı Sızıntısı ve Kabarcıklar

Alevlenme dönemlerinde egzama bölgelerinde küçük su dolu kabarcıklar veya cildin yüzeyinde sızıntı şeklinde akıntı oluşabilir. Bu durum cilt bariyerinin ciddi bir şekilde bozulduğuna işaret eder.

6) Kalınlaşmış Cilt (Likenifikasyon)

Kronik kaşıma nedeniyle bazı bölgelerde cilt sertleşir, kalınlaşır ve koyu renge döner. Bu özellikle dirsek, diz arkası, ayak bileği ve boyunda görülebilir.

7) Renk Değişiklikleri

Egzama iyileştikçe ciltte hiperpigmentasyon (koyu renk) veya hipopigmentasyon (açık renk) oluşabilir. Bu izler aylarca kalabilir.

8) Hassasiyet ve Yanma Hissi

Cilt bariyerinin zayıflaması nedeniyle egzamalı bölgeler dış etkenlere karşı çok hassas hale gelir. Bu yüzden sabun, deterjan veya parfüm gibi maddeler ciltte yanma, acı ve tahriş oluşturabilir.

9) Çatlaklar

Diz, eller, topuklar veya parmak aralarında derin çatlaklar oluşabilir. Bu çatlaklar acı verir ve enfeksiyon riskini artırır.

10) Enfeksiyon Belirtileri

Egzama bölgeleri, dış etkenlere açık olduğu için enfeksiyon kolayca gelişebilir. Enfeksiyon belirtileri arasında şunlar bulunur:

• Sarı kabuklanma
• Şişlik
• Ağrı
• İrin
• Ateş

Bu durumda acilen tıbbi destek almak gerekir.

Egzama Türleri ve Belirtileri

Egzamanın tek bir türü yoktur; farklı egzama türleri farklı belirtilerle kendini gösterebilir.

1) Atopik Dermatit

En yaygın egzama türüdür. Genellikle çocukluk döneminde başlar ancak yetişkinlikte de devam edebilir. Kaşıntı, kuruluk ve kızarıklık belirgindir. Genetik yatkınlık önemli rol oynar.

2) Kontakt Dermatit

Cildin temas ettiği maddelere karşı verdiği alerjik veya tahriş edici reaksiyondur. Yeni bir deterjan, parfüm veya metal takı sonrası ortaya çıkabilir.

3) Seboreik Dermatit

Saç derisi, kaş, burun kenarı gibi yağlı bölgelerde görülür. Kepek, yağlı pul pul döküntü ve kızarıklık ile kendini gösterir.

4) Nummuler Dermatit

Yuvarlak, madeni para şeklinde kuru ve kaşıntılı lezyonlarla karakterizedir.

5) Dishidrotik Egzama

Elde ve ayakta su dolu kabarcıklarla görülen ağrılı bir egzama türüdür.

6) Staz Dermatit

Dolaşım bozukluğuna bağlı olarak bacaklarda görülür.

7) Numuler Egzama

Atopik egzama ile karıştırılabilir ancak dairesel lezyonlarla karakterizedir.

Egzamanın Nedenleri

Egzamanın altında çok sayıda faktör bulunabilir ve çoğu zaman tek bir neden değildir.

1) Genetik Yatkınlık

Ailede egzama, astım veya alerji öyküsü varsa risk artar.

2) Bağışıklık Sistemi Tepkisi

Egzama, bağışıklık sisteminin aşırı reaksiyon vermesiyle gelişir.

3) Çevresel Faktörler

Soğuk hava, kuru iklim, rüzgarlı ortam ve sıcak duş egzamanın şiddetini artırabilir.

4) Stres

Stres, egzama alevlenmelerinin en sık görülen tetikleyicisidir.

5) Kimyasal Maddeler

Deterjanlar, temizlik ürünleri, sabunlar ve alkol içeren ürünler egzama belirtilerini kötüleştirir.

6) Alerjenler

• Toz akarları
• Polen
• Hayvan tüyleri
• Metal takılar (özellikle nikel)

7) Gıda Alerjileri

Süt, yumurta, yer fıstığı gibi alerjenler özellikle çocuklarda egzama belirtilerini tetikleyebilir.

8) Hava Koşulları

Kışın nemin düşmesi, yazın terlemenin artması egzama alevlenmesine yol açabilir.

Egzama Belirtileri Hangi Bölgelerde Görülür?

• Yüz
• Boyun
• Eller
• Dirsek içi
• Diz arkası
• Bacaklar
• Göğüs bölgesi
• Saç derisi

Çocuklarda yanaklar daha sık etkilenirken yetişkinlerde eller ve dirsek içleri daha yaygın tutulur.

Egzama Belirtileri Nasıl Hafifletilir?

Egzama tamamen geçmeyebilir ancak belirtiler doğru yöntemlerle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

1) Düzenli Nemlendirme

Egzama tedavisinin temelidir. Günde en az 2–3 kez yoğun bir nemlendirici kullanılmalıdır.

Önerilen içerikler:

• Ceramidler
• Panthenol
• Shea yağı
• Hyaluronik asit

2) Ilık Duş

Sıcak su egzamanın düşmanıdır. Ilık su ile kısa duşlar tercih edilmelidir.

3) Sabunsuz Temizleyiciler

Cilt bariyerini zedelemeyen yumuşak temizleyiciler kullanılmalıdır.

4) Bariyer Onarıcı Kremler

Cildi dış etkenlere karşı korur ve kızarıklığı azaltır.

5) Kaşıntı Önleyici Kremler

Doktor önerisiyle kortizonlu veya kortizonsuz kaşıntı giderici kremler kullanılabilir.

6) Tetikleyicilerden Kaçınmak

Deterjan, parfüm, toz, terleme ve stres egzamanın en önemli tetikleyicileridir.

7) Nemlendirici Cihaz Kullanmak

Kış aylarında ev içinde nem oranını artırmak egzama belirtilerini hafifletebilir.

8) Doğru Giysi Seçimi

Sentetik kumaşlar yerine pamuklu giysiler tercih edilmelidir.

9) Gıda Duyarlılıklarını Takip Etmek

Özellikle çocuklarda süt ürünleri ve yumurta alevlenme yaratabilir.

Eczanede Satılan Egzama Ürünleri

1) Bariyer Onarıcı Nemlendiriciler

Ceramid, panthenol ve hyaluronik asit içeren ürünler egzama bakımının temelini oluşturur.

2) Kaşıntı Giderici Kremler

Bitkisel veya medikal formüller kaşıntıyı azaltır.

3) Kortizonlu Kremler

Şiddetli alevlenmelerde doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

4) Probiyotik İçerikli Ürünler

Cilt mikrobiyotasını destekleyerek bariyeri güçlendirebilir.

5) Yağ Bazlı Nemlendiriciler

Aşırı kuru ciltler için yoğun bir besleyici etki sağlar.

6) Sabunsuz Yıkama Jelleri

Hassas ciltler için idealdir.

Egzama Belirtilerinde Yapılan Hatalar

1) Aşırı Kaşımak

En yaygın yanlış davranıştır ve cildi daha çok tahriş eder.

2) Sıcak Duş Kullanmak

Bariyerin daha hızlı bozulmasına neden olur.

3) Çok Fazla Ürün Kullanmak

Cilt daha çok tahriş olabilir.

4) Parfümlü Ürünler Kullanmak

Egzamalı cilt için uygun değildir.

Egzama Ne Zaman Tehlikelidir?

• Egzama büyüyorsa
• İrin veya kötü koku varsa
• Ağrı ve ateş eşlik ediyorsa
• Ciltte sarı kabuklar oluşuyorsa

Bu durumlarda tıbbi müdahale gerekir.

Eczacının Rolü

Eczacılar egzama tedavisinde büyük önem taşır. Hangi nemlendiricinin uygun olduğunu belirler, tahriş edici içeriklerden kaçınma konusunda rehberlik eder ve gerektiğinde hastayı dermatoloğa yönlendirir.

Kaynak: Nöbetçi Eczane Ara Sağlık Rehberi

← Geri dön