Nöbetçi Eczane Ara

Tansiyon dengesizliği, kan basıncının gün içinde normal sınırların dışına sık sık çıkması veya ani şekilde yükselip düşmesi durumudur. Bu durum hem yüksek tansiyon (hipertansiyon) hem de düşük tansiyon (hipotansiyon) açısından risk oluşturabilir. Tansiyonun normalde belirli bir aralıkta sabit kalması beklenir; ancak stres, beslenme, ilaç kullanımı, yaşam tarzı ve kronik hastalıklar gibi birçok faktör tansiyonun dalgalanmasına neden olabilir. Tansiyon dengesizliği uzun süre devam ettiğinde baş dönmesi, çarpıntı, halsizlik, görme bulanıklığı, bayılma ve kalp-damar hastalıklarında artan risk gibi pek çok olumsuz tabloya yol açabilir.

Tansiyon Dengesizliği Nedir?

Kan basıncının kısa süre içinde ani yükselmesi veya düşmesi tansiyon dengesizliği olarak adlandırılır. Örneğin sabah normal olan tansiyonun öğleden sonra hızla yükselmesi veya ani şekilde düşmesi, kişinin günlük yaşamını olumsuz etkiler. Özellikle sürekli dalgalanan tansiyon, kontrol altına alınmadığında ciddi sağlık risklerine neden olabilir.

Tansiyon Dengesizliğinin En Yaygın Nedenleri

Tansiyonun dengede kalmasını etkileyen birçok faktör vardır ve bu faktörler kişiden kişiye farklı sonuçlar doğurabilir.

1) Stres ve Anksiyete

Stres sırasında vücut adrenalin ve kortizol gibi hormonlar salgılar. Bu hormonlar damarları daraltarak tansiyonun yükselmesine yol açabilir. Bazı kişilerde stres sona erdiğinde tansiyon hızla düşebilir. Bu nedenle stres en yaygın tansiyon oynatma nedenidir.

2) Yetersiz veya Düzensiz Beslenme

Aşırı tuz tüketimi tansiyonu yükseltirken, yetersiz sıvı alımı tansiyonu düşürebilir. Özellikle uzun süre aç kalmak, düşük kan şekeri nedeniyle tansiyon dalgalanmalarına yol açabilir.

3) Sıcak Hava ve Dehidrasyon

Vücut sıvı kaybettiğinde tansiyon düşebilir. Yaz aylarında terleme ile sıvı kaybının artması tansiyonun dengesizleşmesine neden olur.

4) İlaç Kullanımı

Diüretikler (idrar söktürücüler), tansiyon ilaçları, antidepresanlar ve bazı ağrı kesiciler tansiyon değerlerini etkileyebilir. Yanlış dozda ilaç kullanımı tansiyonun yükselmesine veya düşmesine yol açabilir.

5) Tiroid Problemleri

Tiroid hormonlarındaki dengesizlik hem yüksek hem de düşük tansiyona neden olabilir. Hipertiroidide tansiyon daha yüksek seyrederken, hipotiroidide daha düşük seyredebilir.

6) Kalp ve Damar Hastalıkları

Damar sertliği, kalp ritim bozuklukları ve kalp yetmezliği tansiyon dengesizliğinin temel nedenleri arasındadır.

7) Aniden Ayağa Kalkma (Ortapedi Durumlar)

Uzun süre oturduktan sonra hızla ayağa kalkan kişilerde kan bacaklara doğru yönelir ve tansiyon bir anda düşer. Bu durum "ortostatik hipotansiyon" olarak adlandırılır.

8) Hormonal Değişiklikler

Adet dönemi, menopoz veya hamilelik döneminde tansiyon dalgalanmaları sık görülebilir. Özellikle hamilelikte düşük tansiyon yaygındır.

9) Aşırı Kafein veya Alkol Tüketimi

Kafein geçici olarak tansiyonu yükseltebilir. Alkol ise önce tansiyonu yükseltip kısa süre sonra düşürerek dengesizlik yaratabilir.

10) Yetersiz Uyku ve Uykusuzluk

Uyku düzeni tansiyonun stabil kalmasında önemli bir rol oynar. Uykusuzluk özellikle sabah tansiyonunun ani yükselmesine neden olabilir.

11) Aşırı Fiziksel Aktivite

Egzersiz sırasında tansiyon doğal olarak yükselir. Ancak egzersiz sonrası ani düşüşler tansiyon dengesizliğine yol açabilir.

12) Kronik Hastalıklar

Böbrek hastalıkları, diyabet, anemi ve adrenal bez hastalıkları tansiyonun istikrarsız seyretmesine neden olabilir.

Tansiyon Dengesizliği Belirtileri

Tansiyonun ani yükselmesi veya düşmesi farklı belirtiler ortaya çıkarır.

Yüksek Tansiyon Belirtileri

• Baş ağrısı
• Burun kanaması
• Çarpıntı
• Nefes darlığı
• Görme bulanıklığı
• Baş dönmesi

Düşük Tansiyon Belirtileri

• Bayılma hissi
• Aşırı halsizlik
• Soğuk terleme
• Kulak çınlaması
• Bilinç bulanıklığı

Bu belirtiler sık tekrar ediyorsa tansiyon dengesizliğinin altında yatan neden mutlaka araştırılmalıdır.

Tansiyon Dengesizliği Kimlerde Daha Sık Görülür?

• Hipertansiyon hastalarında
• Böbrek veya kalp hastalığı olanlarda
• Yaşlılarda
• Yetersiz beslenenlerde
• Ağır stres altında yaşayanlarda
• Gebelerde
• Yoğun su kaybı yaşayan kişilerde

Risk gruplarında tansiyonun düzenli olarak takip edilmesi hayati önem taşır.

Tansiyon Dengesizliği Nasıl Teşhis Edilir?

Teşhis için düzenli tansiyon ölçümü şarttır. Evde kullanılan tansiyon cihazları sayesinde gün içinde birkaç ölçüm alınabilir. Bu ölçümler doktor değerlendirmesinde çok değerlidir.

Teşhis sürecinde yapılan değerlendirmeler:

• Kişinin yaşam tarzı ve beslenme düzeni
• İlaç kullanımı
• Kronik hastalık öyküsü
• Kan tahlilleri
• Böbrek ve tiroid fonksiyon testleri

Tansiyon Dengesizliği Nasıl Kontrol Altına Alınır?

1) Su Tüketimini Artırmak

Vücuttaki sıvı miktarı tansiyonu doğrudan etkiler. Günde en az 1.5–2 litre su tüketmek tansiyonun dengede kalmasına yardımcı olur.

2) Tuz Tüketimini Azaltmak

Aşırı tuz tüketimi tansiyonun yükselmesine neden olur. Hipertansiyon hastalarında tuz tüketimi ciddi şekilde sınırlandırılmalıdır.

3) Düzenli Uyku

Uyku düzeni bozuk olduğunda stres hormonları artar. Bu durum tansiyonu olumsuz etkiler.

4) Dengeli Beslenme

Potasyum, magnezyum ve lif açısından zengin besinler tansiyonu dengelemeye yardımcı olur.

5) Düzenli Egzersiz

Orta tempolu yürüyüş bile tansiyon kontrolünde büyük fayda sağlar.

6) Stresten Uzak Durmak

Nefes egzersizleri, meditasyon ve kısa molalar stres kaynaklı tansiyon yükselmelerini azaltabilir.

7) İlaç Tedavisinin Düzenli Kullanımı

Doktor önerisiyle verilen tansiyon ilaçları düzenli kullanılmalıdır. Doz atlamak veya kendi kendine ilaç bırakmak tansiyon dengesizliğini artırır.

Eczaneden Alınabilecek Destek Ürünleri

1) Tansiyon Ölçüm Cihazları

Düzenli takip için koldan ölçüm yapan cihazlar en güvenilir sonuçları verir.

2) Magnezyum ve Potasyum Takviyeleri

Kas fonksiyonlarını düzenler ve tansiyonun stabil kalmasına destek olabilir.

3) Sakinleştirici Bitkisel Takviyeler

Melisa, papatya, valerian gibi bitkisel destekler stres kaynaklı tansiyon dalgalanmalarını azaltabilir.

4) Omega-3 Takviyeleri

Kalp ve damar sağlığını destekler.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

• Tansiyon değerleri sürekli olarak normal aralığın dışındaysa
• Bayılma, çarpıntı, aşırı baş dönmesi gibi belirtiler varsa
• Evde takip edilen ölçümler gün içinde çok değişkenlik gösteriyorsa
• İlaç kullanımında etkisizlik fark ediliyorsa

Eczacının Rolü

Eczacılar tansiyon ölçüm cihazlarının doğru kullanımını öğretir, ilaçların doz düzeni hakkında bilgilendirme yapar ve tansiyon dengesizliğine yol açabilecek yaşam tarzı faktörleri konusunda danışmanlık sağlar. Ayrıca gerekli durumlarda kişiyi doktora yönlendirerek sağlık yönetimine aktif şekilde katkı sunar.

Kaynak: Nöbetçi Eczane Ara Sağlık Rehberi

← Geri dön