Nöbetçi Eczane Ara

Tansiyon takibi, kalp ve damar sağlığını korumanın en önemli adımlarından biridir. Hipertansiyon ya da düşük tansiyon problemi yaşayan bireylerde düzenli ölçüm yapmak, hastalığın seyrini izlemek ve gerektiğinde tedaviyi düzenlemek açısından kritik öneme sahiptir. Tansiyon değerlerinin günlük hayatta fark edilmeden değişiklik göstermesi mümkündür; bu nedenle evde yapılan doğru ve düzenli ölçümler tıbbi değerlendirmeyi destekler. Hem gençlerde hem de yaşlılarda tansiyon takibi, kalp krizi, inme, böbrek hasarı gibi ciddi komplikasyonların önlenmesi açısından büyük rol oynar.

Tansiyon Nedir?

Tansiyon, kanın damar duvarına uyguladığı basınçtır. Ölçüm sırasında iki değer kaydedilir: sistolik (büyük tansiyon) ve diyastolik (küçük tansiyon). Sistolik değer, kalbin kanı pompaladığı anda oluşan basıncı; diyastolik değer ise kalp gevşediğinde oluşan basıncı ifade eder. Sağlıklı bir kişide ideal tansiyon genellikle 120/80 mmHg olarak kabul edilir ancak bu değer yaş, cinsiyet ve yaşam tarzına göre değişebilir.

Tansiyon Takibi Neden Önemlidir?

Düzenli tansiyon ölçümü yalnızca tansiyon hastaları için değil, sağlıklı bireyler için de faydalıdır. Çünkü tansiyon sorunları çoğu zaman belirti göstermeden ilerler. Uzun süre kontrolsüz kalan hipertansiyon kalp, böbrek ve beyin gibi hayati organlara zarar verebilir. Bu nedenle erken teşhis, düzenli takip ve uygun tedavi oldukça önemlidir.

Tansiyon Takibinin Faydaları

• Hipertansiyonun erken tespit edilmesini sağlar.
• İlaç tedavisinin etkinliğini değerlendirmeye yardımcı olur.
• Doktorun hastaya özel tedavi planı oluşturmasını kolaylaştırır.
• Kalp krizi ve inme riskini azaltır.
• Günlük yaşamda tansiyonu etkileyen faktörlerin belirlenmesini sağlar.

Evde Tansiyon Takibi Nasıl Yapılır?

Evde tansiyon takibi kolaydır ancak doğru yöntem kullanılmalıdır. Aksi halde ölçülen değerler yanıltıcı olabilir.

1) Doğru Cihaz Seçimi

Eczanelerde satılan tansiyon aletleri koldan ölçüm yapan (otomatik, yarı otomatik veya manuel) ve bilekten ölçüm yapan modeller olarak ikiye ayrılır. Koldan ölçüm yapan cihazlar daha güvenilirdir. Bilek tipi cihazlar pratik olsa da özellikle yaşlılarda ve ritim bozukluğu olan kişilerde hatalı sonuç verme ihtimali daha yüksektir.

2) Ölçüm Öncesi Hazırlık

Tansiyon ölçümünden önce kişi en az 5 dakika dinlenmelidir. Kolayca etkilenebilen tansiyonun doğru şekilde ölçülebilmesi için şu kurallara uyulmalıdır:

• Ölçümden 30 dakika önce sigara içilmemelidir.
• Kafeinli içecekler tüketilmemelidir.
• Tuvalet ihtiyacı giderilmelidir.
• Kişi sakin ve sessiz bir ortamda olmalıdır.

3) Doğru Pozisyon

Ölçüm sırasında kişi dik bir sandalyede oturmalı, ayakları yere tam basmalı ve sırtı destekli olmalıdır. Ölçüm yapılacak kol kalp hizasında tutulmalı, kolun altına bir yastık veya destek konulmalıdır. Bacak bacak üstüne atmak ölçümün yanlış çıkmasına neden olabilir.

4) Manşonun Doğru Yerleştirilmesi

Tansiyon manşonu kolu tamamen saracak şekilde yerleştirilmelidir. Çok sıkı veya çok gevşek sarılması ölçümü etkiler. Manşonun alt kısmı dirsekten yaklaşık 2 cm yukarıda olmalıdır.

5) Ölçüm Sırasında Yapılmaması Gerekenler

• Konuşmamak
• Gülmemek
• Hareket etmemek
• Derin nefes alıp vermemek

Bu unsurlar ölçüm sonucunun yanlış çıkmasına yol açar.

6) Ölçüm Tekrarı

Tansiyon gün içinde dalgalanabilir. Bu nedenle ilk ölçümden 2-3 dakika sonra ikinci bir ölçüm yapılması daha doğru sonuç verir.

Tansiyon Ölçerken Yapılan Yaygın Hatalar

1) Yanlış Manşon Boyu Kullanmak

Fazla dar manşon yüksek tansiyon, fazla geniş manşon ise düşük tansiyon sonucu verir. Bu nedenle kişinin kol çevresine uygun manşon seçilmelidir.

2) Ölçüm Öncesinde Acele Etmek

Yeni yürümüş veya merdiven çıkmış bir kişinin tansiyonu geçici olarak yükselebilir. Ölçüm öncesi dinlenme şarttır.

3) Ölçüm Sırasında Konuşmak

Konuşmak tansiyonu yükseltir ve ölçümün hatalı çıkmasına neden olur.

4) Yanlış Kol Kullanmak

Başlangıçta her iki koldan ölçüm yapılmalı, hangisi daha yüksek değer gösteriyorsa o koldan takibe devam edilmelidir.

5) Bilek Tipi Cihazları Yanlış Açıda Tutmak

Bilek tipi cihazlar kalp hizasında tutulmadığında hatalı sonuç verir.

6) Ölçüm Saatlerinin Düzensiz Olması

Tansiyon takibi her gün aynı saatlerde yapılmalıdır. Sabah ve akşam ölçümleri daha anlamlıdır.

Günlük Tansiyon Takip Çizelgesi Nasıl Oluşturulur?

Ölçümlerin düzenli olarak kaydedilmesi doktorun doğru tedavi planı oluşturmasına yardımcı olur. Takip çizelgesinde şu bilgiler yer almalıdır:

• Ölçüm tarihi ve saati
• Büyük tansiyon (sistolik)
• Küçük tansiyon (diyastolik)
• Nabız
• Kullanılan ilaçlar
• Özel durumlar (stres, yoğun aktivite, ağrı vb.)

Tansiyon Takibinde Eczane Ürünlerinin Rolü

Eczanelerde tansiyon takibini kolaylaştıran birçok ürün bulunur:

1) Otomatik Tansiyon Aletleri

Kullanımı kolaydır ve evde ölçüm için idealdir. Birçok model hafızaya kayıt yapabilir, böylece önceki ölçümler takip edilebilir.

2) Manuel Tansiyon Aletleri

Daha profesyonel kullanım gerektirir. Doğru teknikle oldukça güvenilir sonuç verir.

3) Geniş Kol Manşonları

Kol çevresi büyük olan kişiler için manşon boyunun uygun olması ölçüm doğruluğunu artırır.

4) Akıllı Tansiyon Cihazları

Bluetooth ile telefona bağlanabilir, ölçümleri otomatik olarak kayıt altına alır.

Tansiyon Değerleri Ne Anlama Gelir?

Tansiyon değerlerinin doğru yorumlanması önemlidir.

• Normal: 120/80 mmHg
• Yüksek Normal: 130–139 / 85–89
• Hipertansiyon Evre 1: 140–159 / 90–99
• Hipertansiyon Evre 2: 160+ / 100+
• Düşük Tansiyon: 90/60 mmHg’nin altı

Bu değerler kişinin yaşına, sağlık durumuna ve doktor önerisine göre yorumlanmalıdır.

Tansiyonu Etkileyen Günlük Faktörler

• Stres
• Uyku düzensizliği
• Aşırı tuz tüketimi
• Kafein ve alkol
• Egzersiz
• Ağrı ve enfeksiyonlar

Bu faktörlerin takibe göre düzenlenmesi tansiyon kontrolünü kolaylaştırır.

Tansiyon Takibinde Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

• 140/90 mmHg üzerinde sürekli ölçümler görülüyorsa
• Baş dönmesi, çarpıntı, göğüs ağrısı eşlik ediyorsa
• Tansiyon çok dalgalı seyrediyorsa
• Evde yapılan ölçümlerle hastane ölçümleri arasında büyük fark varsa

Eczacının Rolü

Eczacılar tansiyon ölçüm cihazlarının doğru kullanımını öğretir, manşon seçimi konusunda yönlendirir, ölçüm tekniklerini açıklar ve ilaç-doz takibi konusunda bilgilendirme yapar. Ayrıca tansiyonun düzenli takip edilmesi gereken durumlarda uygun ürünleri önerir ve riskli bulgular gördüğünde kişiyi doktora yönlendirir.

Kaynak: Nöbetçi Eczane Ara Sağlık Rehberi

← Geri dön