Nöbetçi Eczane Ara

İshal, bağırsak hareketlerinin hızlanması sonucu dışkının sulu veya yumuşak hâlde ve sık aralıklarla yapılması durumudur. Günlük yaşamı olumsuz etkileyen bu durum, çoğu zaman kısa süreli ve hafif seyretse de, özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olan bireyler için ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. İshal sırasında en büyük risk, vücudun sıvı ve elektrolit kaybetmesidir. Bu nedenle ishal durumunda evde ve eczanede yapılacak doğru müdahaleleri bilmek hayati önem taşır.

İshal Nedir?

İshal, genellikle günde üçten fazla sulu dışkılama ile tanımlanır. Dışkı miktarı artar, kıvamı bozulur ve dışkılama sıklığı artış gösterir. İshal akut (kısa süreli) veya kronik (uzun süreli) olabilir.

İshal Türleri Nelerdir?

Akut İshal

Genellikle birkaç gün süren ve çoğunlukla enfeksiyonlara bağlı olarak gelişen ishal türüdür.

Kronik İshal

Dört haftadan uzun süren ishal durumudur ve altta yatan farklı bir hastalığın belirtisi olabilir.

İshal Neden Olur?

İshalin ortaya çıkmasında birçok farklı neden rol oynayabilir.

1) Enfeksiyonlar

Virüsler, bakteriler ve parazitler ishale yol açabilir.

• Rotavirüs
• Norovirüs
• Salmonella
• E. coli

2) Bozulmuş veya Kontamine Gıdalar

Hijyenik olmayan koşullarda hazırlanan gıdalar bağırsak enfeksiyonlarına neden olabilir.

3) Antibiyotik Kullanımı

Antibiyotikler bağırsak florasını bozarak ishale yol açabilir.

4) Gıda Zehirlenmesi

Toksin içeren gıdalar bağırsakların hızla çalışmasına neden olur.

5) Laktoz İntoleransı

Süt ve süt ürünleri bazı kişilerde ishale neden olabilir.

6) Stres ve Anksiyete

Stres, bağırsak hareketlerini hızlandırarak ishali tetikleyebilir.

7) Huzursuz Bağırsak Sendromu

IBS hastalarında ishal sık görülen bir belirtidir.

8) Bazı İlaçlar

Magnezyum içeren ilaçlar, laksatifler ve bazı mide ilaçları ishale yol açabilir.

İshal Belirtileri Nelerdir?

• Sulu dışkılama
• Sık tuvalete çıkma
• Karın ağrısı ve kramplar
• Gaz ve şişkinlik
• Bulantı ve kusma
• Ateş (enfeksiyon durumlarında)

İshalde En Büyük Risk: Sıvı Kaybı

İshal sırasında vücut büyük miktarda sıvı ve elektrolit kaybeder. Bu durum özellikle çocuklar ve yaşlılar için tehlikelidir.

Sıvı kaybı belirtileri:

• Ağız kuruluğu
• Halsizlik
• Baş dönmesi
• İdrar miktarında azalma
• Cilt kuruluğu

İshal Durumunda Evde Yapılacaklar

İshalin hafif seyrettiği durumlarda evde alınacak önlemlerle iyileşme sağlanabilir.

1) Bol Sıvı Tüketimi

Su, ishalde en önemli destektir. Küçük ve sık yudumlarla su içilmelidir.

2) Oral Rehidratasyon

Evde hazırlanabilen veya hazır oral rehidratasyon çözeltileri sıvı ve elektrolit dengesini sağlar.

3) Hafif ve Sindirimi Kolay Beslenme

• Pirinç lapası
• Muz
• Yoğurt
• Haşlanmış patates
• Tost

4) Yağlı ve Baharatlı Yiyeceklerden Kaçınmak

Bu tür gıdalar bağırsakları daha fazla uyarır.

5) Dinlenmek

Vücut enfeksiyonla savaşırken dinlenmeye ihtiyaç duyar.

6) Hijyene Dikkat Etmek

Eller sık sık yıkanmalı, tuvalet temizliğine özen gösterilmelidir.

İshal Durumunda Eczanede Yapılacaklar

Eczaneler, ishalin yönetiminde önemli bir rol oynar.

1) Oral Rehidratasyon Tuzları

İshal sırasında kaybedilen elektrolitlerin yerine konmasına yardımcı olur.

2) Probiyotik Takviyeler

Bağırsak florasını düzenleyerek ishal süresini kısaltabilir.

3) İshal Kesici İlaçlar

Bazı durumlarda bağırsak hareketlerini yavaşlatan ilaçlar kullanılabilir. Ancak her ishalde uygun değildir.

4) Çinko Takviyeleri

Özellikle çocuklarda ishal süresini kısaltmaya yardımcı olabilir.

5) Bitkisel Destekler

Papatya ve rezene içeren ürünler bağırsakları yatıştırabilir.

İshalde Hangi Durumlarda İshal Kesici Kullanılmamalı?

• Yüksek ateş varsa
• Kanlı ishal görülüyorsa
• Şiddetli karın ağrısı varsa
• Gıda zehirlenmesi şüphesi varsa

Bu durumlarda ishal kesici ilaçlar zararlı olabilir.

Çocuklarda İshal Durumunda Yapılacaklar

Çocuklar sıvı kaybına daha hassastır.

• Sık sık sıvı verilmelidir
• Anne sütü kesilmemelidir
• Doktor veya eczacı önerisiyle ürün kullanılmalıdır

Yaşlılarda İshal Durumu

Yaşlı bireylerde ishal ciddi sıvı kaybına yol açabilir. Erken müdahale önemlidir.

İshalde Yapılan Yaygın Hatalar

• Sıvı tüketimini azaltmak
• Aç kalmak
• Her durumda ishal kesici kullanmak
• Uzun süren ishali ihmal etmek

İshal Ne Zaman Tehlikelidir?

• 48 saatten uzun sürüyorsa
• Yüksek ateş eşlik ediyorsa
• Kanlı dışkı varsa
• Şiddetli sıvı kaybı belirtileri varsa

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Bebek ve küçük çocuklarda
• Yaşlı bireylerde
• Kronik hastalığı olanlarda
• Şiddetli belirtiler varsa

Eczacının Rolü

Eczacılar ishal durumunda doğru ürün seçimi, sıvı takviyesi ve güvenli kullanım konusunda danışmanlık sağlar. İshalin süresi ve belirtilerine göre kişiyi uygun şekilde yönlendirir ve gerektiğinde doktora başvurulmasını önerir.

Kaynak: Nöbetçi Eczane Ara Sağlık Rehberi

← Geri dön